Số ca mắc bệnh do não mô cầu tăng mạnh tại Việt Nam
BS. Jonathan Halevy – Family Medical Practice Vietnam
Các cơ quan y tế tại Việt Nam đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể số ca bệnh do não mô cầu xâm lấn (Invasive Meningococcal Disease – IMD), một bệnh nhiễm khuẩn nghiêm trọng có thể gây viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết.
Trong năm vừa qua, cả nước ghi nhận 95 ca mắc, so với 21 ca của năm trước, tương đương mức tăng 353%. Đã có 3 trường hợp tử vong được xác nhận.
Riêng trong tháng 11 năm 2025, có 11 ca viêm màng não do não mô cầu được báo cáo, cho thấy bệnh vẫn đang tiếp tục lây truyền trong giai đoạn mùa đông – xuân, khi các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp có xu hướng gia tăng.
Nguyên nhân gây bệnh
Bệnh do vi khuẩn Neisseria meningitidis (não mô cầu) gây ra. Vi khuẩn này được chia thành nhiều nhóm huyết thanh (serogroup) khác nhau. Hiện nay, 5 nhóm huyết thanh chính gồm A, B, C, W và Y đang lưu hành tại Việt Nam.
Các chuyên gia y tế đặc biệt lo ngại về sự gia tăng của nhóm huyết thanh W, do nhóm này đã được ghi nhận có liên quan đến tỷ lệ tử vong cao hơn tại nhiều khu vực trên thế giới.
Đường lây truyền
Vi khuẩn não mô cầu lây truyền qua giọt bắn đường hô hấp và khi tiếp xúc gần, chẳng hạn như:
- Ho hoặc hắt hơi
- Hôn
- Dùng chung ly, cốc, chai nước hoặc dụng cụ ăn uống
Nhiều thanh thiếu niên và người trưởng thành khỏe mạnh có thể mang vi khuẩn trong vùng hầu họng mà không có triệu chứng, vô tình làm vi khuẩn lan truyền âm thầm trong cộng đồng.
Vì sao cần điều trị sớm?
Bệnh do não mô cầu có thể diễn tiến rất nhanh, thậm chí đe dọa tính mạng chỉ trong vài giờ. Nếu không được điều trị, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%. Ngay cả khi được điều trị tích cực, tỷ lệ tử vong vẫn ở mức 8–15%. Khoảng 20% người sống sót phải đối mặt với các di chứng lâu dài như:
- Mất thính lực
- Tổn thương thần kinh
- Hoại tử mô dẫn đến phải cắt cụt chi
Việc phát hiện sớm và điều trị kháng sinh trong vòng 24 giờ đầu có ý nghĩa quyết định trong việc cải thiện khả năng sống sót.
Các triệu chứng sớm cần lưu ý
Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể giống cúm nên rất dễ bị bỏ sót. Các triệu chứng thường gặp bao gồm:
- Sốt đột ngột
- Đau đầu dữ dội
- Mệt mỏi hoặc buồn ngủ bất thường
- Buồn nôn hoặc nôn
- Chóng mặt
- Đau nhức cơ
- Tay chân lạnh
- Sợ ánh sáng
- Lú lẫn hoặc giảm khả năng tập trung
Dấu hiệu viêm màng não do não mô cầu
Nếu bệnh tiến triển thành viêm màng não do não mô cầu, người bệnh có thể xuất hiện thêm các triệu chứng:
- Cứng cổ
- Đau khi cúi cổ
- Khó chịu khi nhìn ánh sáng mạnh
- Buồn ngủ nhiều hoặc khó đánh thức
Dấu hiệu nhiễm khuẩn huyết
Khi vi khuẩn xâm nhập vào máu và gây nhiễm khuẩn huyết hoặc sốc nhiễm khuẩn, các dấu hiệu cảnh báo có thể bao gồm:
- Ban xuất huyết màu tím hoặc sẫm, không mất đi khi ấn
- Thở nhanh
- Mệt lả nghiêm trọng
- Da nhợt nhạt hoặc loang lổ
- Da lạnh, ẩm
Cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu người bệnh có sốt cao kèm đau đầu dữ dội, cứng cổ, lú lẫn hoặc xuất hiện ban xuất huyết.
Phòng ngừa bằng vắc xin
Do nhiều người có thể mang vi khuẩn mà không có triệu chứng, tiêm vắc xin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh do não mô cầu. Để phòng ngừa các nhóm huyết thanh thường gặp, cần sử dụng hai loại vắc xin.
Menactra
Bảo vệ chống lại các nhóm huyết thanh A, C, W và Y.
Độ tuổi tiêm: từ 9 tháng tuổi
Lịch tiêm:
- 9–23 tháng: 2 liều, cách nhau tối thiểu 3 tháng
- 2–55 tuổi: 1 liều duy nhất
Liều nhắc:
- Trẻ được tiêm trước 2 tuổi có thể cần tiêm nhắc sau 3 năm nếu vẫn thuộc nhóm nguy cơ.
- Người được tiêm từ 2 tuổi trở lên có thể cần tiêm nhắc khoảng 5 năm một lần nếu nguy cơ phơi nhiễm vẫn tiếp diễn.
Bexsero
Bảo vệ chống lại nhóm huyết thanh B, vốn từ lâu là một trong những nguyên nhân phổ biến gây bệnh do não mô cầu.
Độ tuổi tiêm: từ 2 tháng tuổi
Lịch tiêm:
- 2–11 tháng: 2 liều và 1 liều nhắc khi trẻ 12–15 tháng tuổi
- 1–10 tuổi: 2 liều, cách nhau 2 tháng
- 11–25 tuổi: 2 liều, cách nhau ít nhất 1 tháng
Những ai nên cân nhắc tiêm vắc xin?
Tiêm phòng đặc biệt được khuyến nghị cho:
- Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
- Thanh thiếu niên và người trẻ
- Học sinh, sinh viên sống trong ký túc xá hoặc trường nội trú
- Tân binh quân đội
- Những người có nguy cơ phơi nhiễm cao
Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về vắc xin phòng bệnh não mô cầu hoặc các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế. Hiện nay, cả hai loại vắc xin Bexsero và Menactra đều đã có tại tất cả các phòng khám Family Medical Practice trên toàn Việt Nam.
BS. Jonathan Halevy là một trong những bác sĩ nhi khoa giàu kinh nghiệm tại Family Medical Practice, với nhiều năm đào tạo và làm việc trong môi trường y khoa quốc tế. Ông tốt nghiệp Trường Y Sackler danh tiếng thuộc Đại học Tel Aviv và đã tích lũy chuyên môn trong lĩnh vực nhi khoa tại nhiều hệ thống y tế khác nhau. Từ khám sức khỏe định kỳ đến điều trị các bệnh lý nhi khoa phức tạp, BS. Halevy luôn được các gia đình tin tưởng nhờ sự tận tâm, cẩn trọng và kiến thức chuyên sâu về sức khỏe trẻ em. Khả năng kết nối với cả trẻ nhỏ và phụ huynh giúp ông mang đến trải nghiệm khám chữa bệnh nhẹ nhàng, an tâm và đạt tiêu chuẩn quốc tế.
FMP Healthcare Group hiện có các trung tâm y tế tại TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội và Đà Nẵng, cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh với đội ngũ bác sĩ quốc tế, trung tâm khám sức khỏe và dịch vụ cấp cứu bằng xe cứu thương.
Để khám với BS. Jonathan Halevy, vui lòng đến FMP Diamond Plaza, TP. Hồ Chí Minh.
Đặt lịch hẹn qua số điện thoại: (028) 3822 7848 (FMP Diamond Plaza)
Hoặc email: hcmc@vietnammedicalpractice.com
