Mối Quan Hệ Giữa Viêm Mũi Họng Và Viêm Tai Giữa Ở Trẻ Em
Bác sĩ Tam – Family Medical Practice
Viêm tai giữa là tình trạng viêm màng tai giữa và là một trong những bệnh thường gặp nhất ở trẻ mẫu giáo, thường vào mùa đông và mùa xuân. Bệnh có liên quan chặt chẽ đến viêm mũi họng. Hiểu được mối liên hệ giữa viêm mũi họng và viêm tai giữa là rất cần thiết, vì một số thể viêm tai giữa thường bị bỏ qua, có thể dẫn đến mất thính lực hoặc biến chứng nguy hiểm.
Tại sao viêm mũi họng và viêm tai giữa có liên quan chặt chẽ?
Mối liên hệ giữa viêm mũi họng và viêm tai giữa nằm ở vòi Eustachian, nối tai và mũi. Vòi này có ba chức năng:
- Thông khí hòm nhĩ để giữ cân bằng áp lực giữa tai giữa và bên ngoài;
- Dẫn lưu và làm sạch dịch tiết từ tai giữa xuống họng;
- Bảo vệ tai giữa khỏi áp lực âm thanh và dịch từ mũi họng trào ngược vào tai.
Có thể nói nguyên nhân chính gây viêm tai giữa ở trẻ em là rối loạn chức năng vòi Eustachian. Vòi này ở trẻ em ngắn hơn và nằm ngang hơn so với người lớn và chưa hoàn thiện chức năng, vì vậy mọi nhiễm trùng mũi họng, đặc biệt là viêm VA và viêm amidan, đều có thể dễ dàng gây rối loạn chức năng vòi, dẫn đến viêm tai giữa.
Ngoài ra, các yếu tố nguy cơ như dị ứng, dị tật bẩm sinh vùng mũi họng (hở hàm ếch ...), suy dinh dưỡng, sinh non, môi trường ô nhiễm (bụi, khói…), thời tiết lạnh ẩm đều làm tăng nguy cơ viêm mũi họng và viêm tai giữa. Đặc điểm dịch tễ của viêm mũi họng và viêm tai giữa tương tự nhau. Tác nhân gây bệnh có thể là vi khuẩn hoặc virus, và tới 80% là do virus.
Nhận biết triệu chứng
Hiểu nguyên nhân và cơ chế sinh bệnh có thể giúp phụ huynh chăm sóc và theo dõi sức khỏe của trẻ tốt hơn. Trong khi nhiều phụ huynh lo lắng khi trẻ than đau tai hoặc có chảy dịch tai, họ thường bỏ qua tình trạng chảy mũi kéo dài - cho rằng đó là bình thường ở trẻ, mà không nhận ra viêm mũi họng mới là nguyên nhân, còn viêm tai giữa chỉ là hậu quả.
Có nhiều loại viêm tai giữa. Hầu hết mọi người liên tưởng đến chảy mủ hoặc thủng màng nhĩ. Tuy nhiên, viêm tai giữa ứ dịch (OME) tiến triển âm thầm, thường không có triệu chứng rõ ràng. Bệnh có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng như mất thính lực. Vì triệu chứng kín đáo, trẻ nhỏ có thể không thể diễn đạt sự khó chịu của mình.
Triệu chứng thường gặp của viêm tai giữa:
- Thường xảy ra sau một đợt viêm mũi họng.
- Sốt tái phát, sổ mũi, chán ăn, tiêu chảy ...
- Ở trẻ nhỏ: sờ hoặc kéo tai, lắc đầu, khóc, ngủ kém (khi nằm vòi tai rối loạn chức năng nên đau tăng), thay đổi tính tình (lơ đãng, cáu gắt, ít giao tiếp)
- Ở trẻ lớn: than ù tai, chóng mặt, giảm thính lực, đau tai
- Có thể chảy dịch tai (nếu thủng màng nhĩ)
- Khi khám: màng nhĩ có thể đỏ, dày, phồng hoặc đục; đôi khi có mủ trong ống tai.
Nguyên tắc điều trị
Điều trị thành công viêm mũi họng và viêm tai giữa cần xử lý cả tình trạng mũi và tai. Khuyến nghị áp dụng phương pháp kết hợp điều trị nội khoa và, khi cần thiết, phẫu thuật.
Điều trị nội khoa
Điều trị chung:
- Kháng sinh cho nhiễm khuẩn hoặc thuốc kháng virus cho nhiễm virus.
- Thuốc kháng histamine, chống viêm, giảm đau, hạ sốt.
- Vitamin, dinh dưỡng hợp lý, tăng cường miễn dịch.
Điều trị tại chỗ:
- Xịt mũi (dùng thuốc co mạch trước, sau đó rửa bằng nước muối sinh lý)
- Nhỏ tai.
Lưu ý quan trọng:
- Không dùng oxy già trong tai
- Xì từng bên mũi một (không xì cả hai bên cùng lúc)
- Xì mũi sau khi dùng thuốc xịt co mạch
- Làm ấm dung dịch trước khi sử dụng.
Điều trị phẫu thuật
- Chích màng nhĩ dẫn lưu mủ nếu màng nhĩ phồng.
- Đặt ống thông khí.
- Nạo VA Adenodectomy và cắt amidan tonsilectomy nếu tắc nghẽn.
- Các phẫu thuật tai khác tùy theo mức độ tổn thương màng nhĩ (lõm độ IV hoặc xẹp, tai keo)
Lưu ý quan trọng:
- Phẫu thuật thường được cân nhắc sau 6 tháng điều trị nội khoa không thành công.
- Kết hợp nạo VA với đặt ống thông khí thường cần thiết để giải quyết rối loạn chức năng vòi Eustachian.
Phòng ngừa
Để phòng ngừa viêm tai giữa, việc ngăn trẻ mắc viêm mũi họng là yếu tố quyết định.
- Giữ môi trường không khói thuốc và bụi
- Giữ ấm khi thời tiết thay đổi
- Tiêm chủng đầy đủ
- Điều trị sớm khi có dấu hiệu viêm mũi họng
- Tránh bơi nếu thủng màng nhĩ
- Tuân thủ lời khuyên y tế và theo dõi thay đổi hành vi như thiếu tập trung, chậm giao tiếp hoặc thay đổi tính tình - tất cả đều có thể là dấu hiệu cho thấy mất thính lực.
Viêm mũi họng và viêm tai giữa là những bệnh thường gặp ở trẻ em, và với điều trị sớm và đúng cách, có thể kiểm soát hiệu quả để tránh biến chứng. Rối loạn chức năng vòi Eustachian là nguyên nhân chính gây viêm tai giữa, và cả viêm mũi họng và quá phát VA đều là những yếu tố chính góp phần gây rối loạn này. Điều này có nghĩa là viêm mũi họng và viêm tai giữa có liên quan rất chặt chẽ.
Để đạt được kết quả điều trị tốt và ổn định, cần thiết phải điều trị đồng thời cả tai và vùng mũi họng. - Family Medical Practice
Bác sĩ Nguyen Thi Minh Tam là chuyên gia Tai Mũi Họng với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Bà có bằng Cử nhân Y khoa đa khoa và Thạc sĩ Tai Mũi Họng từ Đại học Y Hà Nội. Bác sĩ Tam đã hoàn thành nhiều khóa đào tạo với các chuyên gia Úc, tập trung vào Thính học, và tham gia nhiều khóa học trong các lĩnh vực liên quan khác của Tai Mũi Họng.
FMP Healthcare Group vận hành các trung tâm y tế tại các thành phố lớn bao gồm HCMC, Hà Nội và Đà Nẵng, cung cấp tư vấn với bác sĩ quốc tế, trung tâm kiểm tra sức khỏe và dịch vụ xe cấp cứu khẩn cấp.
Hãy đến FMP Hanoi 24/7 tại 298I P. Kim Mã, Kim Mã, Ba Đình.
Để đặt lịch hẹn, vui lòng gọi: (024).3843.0784
Hoặc liên hệ qua WhatsApp, Viber hoặc Zalo: +84.944.43.1919
Hoặc email: hanoi@vietnammedicalpractice.com
